K_logo_font.gif
 

“Καράβια που δεν φοβήθηκαν”: Έχοντας στο μυαλό μου ιστορίες, που κλείνουν μέσα τους ταξίδια στο Αιγαίο, ανέμους, τολμηρούς και πεισματάρηδες καπετάνιους, βάφτισα το πρόγραμμα με τον τίτλο “Καράβια που δεν φοβήθηκαν”, δίνοντας ένα ρομαντικό κύρος στα καΐκια αυτά, που μοιάζουν μεταφορικά με μεγάλα καράβια, όντας άφοβα μέσα στον χρόνο και στη φθορά. Γιατί τα καράβια δεν φοβούνται …

“Μέσα απ΄τα παλιά καρνάγια βγαίνει τις νύχτες μια φωνή απ’τα καράβια τα ρημάδια που πια κανείς δεν τα πονεί..”

Οι παλιοί ναυτικοί πίστευαν ότι τα ξύλινα πλεούμενα είχαν ψυχή. Ίσως γιατί ήταν φτιαγμένα από οργανική, «ζωντανή» πρώτη ύλη ή ίσως γιατί όταν μάνιαζε ο καιρός, μιλούσαν στο καΐκι σαν να τους άκουγε για να περάσουν μαζί την τρικυμία, να φτάσουν σώοι στο λιμάνι. ‘Η ίσως πάλι επειδή, ό,τι κάνει κανείς με αγάπη έχει ψυχή.

Παραδοσιακά σκαριά, φτιαγμένα με πολύ μεράκι τα οποία κουβαλούν στα πανιά και τα ξύλα τους μια ιστορία αιώνων αφανίζονται μια για πάντα. 

“Πάντα μ’ αρέσει να πετώ με κόντρα τον αγέρα,
Δεν τα μαζεύω τα φτερά
Κι ας με πετάξει πέρα.”

Αν αναλογισθούμε, ότι τόσο την εθνική μας ανεξαρτησία όσο και την επιβίωσή μας στις πιο δύσκολες εποχές φτώχειας την οφείλουμε στη θάλασσα, είναι μεγάλο κρίμα το γεγονός ότι μέσα στα τελευταία χρόνια, έχουν καταστραφεί πάνω από 11.000 ξύλινα παραδοσιακά σκαριά, καθώς η εικόνα της χώρας μας είναι συνυφασμένη με αυτά.

Η οικονομική κρίση προκάλεσε σταδιακά την εξαφάνιση των καρνάγιων και των καραβομαραγκών, καθώς την ίδια στιγμή η Ευρωπαϊκή Ένωση ευλογούσε την μείωση του στόλου, αποζητώντας κατάθεση των αλιευτικών αδειών, ολοσχερή καταστροφή του σκαριού έτσι ώστε να μειωθεί η υπεραλιεία στην Μεσόγειο. Έτσι ξεκίνησε να καταστρέφεται μία ολόκληρη παράδοση, μια ολόκληρη τέχνη.

Μέσα στο πλαίσιο αυτό και θέλοντας να απευθυνθώ στο ευρύ Ελληνικό κοινό, που αγαπάει την Ελλάδα, την παράδοση, την τέχνη και το Αιγαίο μας, ξεκίνησα το 2016 το πρότζεκτ “Καράβια που δεν φοβήθηκαν”. Το πρόγραμμα βασίζεται στην εικαστική αναπαλαίωση ενός εγκαταλελειμμένου, παραδοσιακού καϊκιού, σε καθένα από τα νησιά των Μικρών Κυκλάδων του Αιγαίου. Ξεκινώντας το 2016 με τον “Μικρό Ηλία” στη Σχοινούσα, το 2017 με τον “Καπετάν Γιάννη” στην Ηρακλειά, το 2018 με την “Κυρά Σοφία” στο Κουφονήσι, φέτος βάζουμε πλώρη για την Δονούσα παράλληλα με την Πάρο και στη συνέχεια για την Αμοργό και την Νάξο.

Σκοπός του εγχειρήματος αυτού είναι αφενός να διασωθούν έστω και κάποια από τα παραδοσιακά μας καΐκια αφετέρου να διαδωθεί το μήνυμα γύρω από την διάσωση ελληνικών παραδοσιακών τεχνικών στην Ε.Ε. Στόχος του πρότζεκτ δεν είναι η επαναλειτουργία και πρακτική χρήση των σκαριών αυτών αλλά η επαναπροσδιόρησή τους και ο μη συμβατικός τρόπος χρήσης τους, στη στεριά αυτή τη φορά, και πιο συγκεκριμένα στο λιμάνι του κάθε νησιού ως έργα τέχνης.

“Όταν φυσάει ο βοριάς να μην
τον αποπαίρνεις,
μα στάσου εκεί που δυνατά
φυσάνε τα κλαδιά,
ό.τι θα φύγει, ήτανε, από καιρό
φευγάτο,
κι ό,τι αντέξει, θ’άντεχε,
βοριά μα και νοτιά.”

Έχοντας βαθιά αγάπη και θαυμασμό για τις παραδοσιακές τεχνικές της Ελλάδας και χρησιμοποιώντας ως κινητήριο δύναμη το παρελθόν και τη μνήμη στη γενικότερη δουλειά μου, αποσκοπώ στην διεύρυνση αυτού του πρότζεκτ, έτσι ώστε ακόμη και με αυτόν τον ενναλακτικό και κάπως πιο “ρομαντικό” τρόπο να σωθούν για τις επόμενες γενιές αυτά τα κειμήλια μιας και λειτουργούν ως φόρος τιμής σε όλα εκείνα τα σκαριά που έχουν χαθεί και σε όλους εκείνους τους ναυτικούς που τα πόνεσαν, τα αγάπησαν και πέρασαν τα περισσότερα χρόνια της ζωής τους μαζί τους, στην ελληνική ναυπιγική τέχνη και στη θάλασσά μας.

Ας μην ξεριζώνουμε τις παραδόσεις μας, γιατί όπως έχει πει άλλωστε και ο Κοσμάς Ξενάκης: "Σήμερα" χωρίς ιστορία και καταγωγή δεν μπορεί να υπάρξει και τέχνη χωρίς ιστορία είναι τέχνη αγράμματη”.

Αιγαίο νυν και αεί …